In Amsterdam is schrijfster Annejet van der Zijl gepromoveerd op het proefschrift getiteld Bernhard. Een verborgen geschiedenis. Tijdens het vijf jaar durende onderzoek dat hier aan vooraf ging, stuitte zij op tal van tot nu toe onbekende feiten, documenten en inzichten die gezamenlijk een nieuwe kijk bieden op het fenomeen Bernhard en de manier waarop zijn Duitse geschiedenis doorwerkte in de rest van zijn leven. Een van haar meest opmerkelijke vondsten is een van zijn handtekening voorziene lidmaatschapskaart van de Deutsche Studentenschaft, een studentenvereniging met een duidelijk nationaalsocialistische signatuur, die om die reden in 1945 door de geallieerden werd verboden. Op deze kaart wordt onder andere melding gemaakt van betrokkenheid bij de SA en de NSDAP.

Het document in kwestie bevindt zich onder nummer ZB II 1849 Akte 28 in het archief van de Humboldt Universität – de voormalige Friedrich-Wilhelm Universität – te Berlijn, waar Bernhard begin jaren dertig studeerde. De kaart is onderdeel van de ledenadministratie van de Studentenschaft, die na de oorlog door de Oost-Duitse autoriteiten in beslag werd genomen en in 1989 werd teruggegeven aan het universiteitsarchief. De beheerder ervan, de historicus Dr. Winfried Schultze, stelde het document in de zomer van 2009 ter beschikking aan Annejet van der Zijl, samen met enkele andere originele handschriften van Bernhard, zoals diens inschrijvingen in de jaarlijkse universiteitsadministratie.

Afgaande op de informatie op de lidmaatschapskaart heeft de destijds 21-jarige Bernhard zich in de herfst van 1932 - toen hij na een lange ziekte zijn studie aan de FWU voortzette - aangemeld bij de Studentenschaft. Hierbij vulde hij, zoals gebruikelijk, zelf zijn personalia in, onder andere over zijn ouders en zijn universitaire carrière tot dan toe. Later is de kaart aangevuld met gegevens over onder andere zijn lidmaatschap van SA, NSDAP, de Deutsche Luftsport Verband en de tennisclub van de eveneens gelijkgeschakelde corpsvereniging Borussia. In december 1934, toen hij zich als student uitschreef, is de kaart voorzien van een aantekening waaruit blijkt dat het lidmaatschap was beëindigd. Zowel qua uiterlijk als qua patroon van invullen komt het document overeen met het overgrote deel van de overige lidmaatschapskaarten in het archief.

Bernhard zelf heeft tot aan zijn dood ontkend lid te zijn geweest van de NSDAP of gesympathiseerd te hebben met het Hitler-regime. Dit ondanks door onderzoeker Gerard Aalders in 1995 in Amerikaanse archieven aangetroffen documenten die er op wezen dat er wel degelijk sprake was geweest van een NSDAP-lidmaatschap. Wel heeft Bernhard herhaaldelijk verklaard korte tijd aspirant-lid geweest van de SA en/of de SS. Naar eigen zeggen deed hij dit om een politiek examen te vermijden dat noodzakelijk was om zijn studie voort te zetten. Van der Zijls onderzoek toont echter onomstotelijk aan dat een dergelijk examen ten tijde van zijn studie niet bestond. Op grond van de nu beschikbare gegevens lijkt de conclusie dan ook gerechtvaardigd dat Bernhards sympathie voor, en betrokkenheid bij nationaalsocialistische organisaties aanzienlijk groter is geweest dan hij later deed voorkomen.

Extra informatie: Gebonden: harde kaft, 394 pagina's Verschenen: maart 2010 Gewicht: 820 gram Formaat: 233 x 157 x 31 mm QUERIDO

Klanten die bovenstaand artikel kochten, kochten ook: Kobayashi Issa Een druppel plukken Haiku Ingmar Heytze, Jeroenvan Nijnatten De kok en de dichter Lauru Esquivel Rode rozen en tortillas de culinaire editie De culinaire editie met uitgebreide recepten

A. van der Zijl, Bernhard Een verborgen geschiedenis Prijs Euro 27.95   In Winkelwagentje

Bij u in huis op: dinsdag (NL)

---

Literatuur: Diversen

Biografieën literaire auteurs

vergroot omslag

In Winkelwagentje Bij u in huis op: dinsdag (NL)

Esther Bootsma

Ek is bly u te ontmoet

Nederlanders over Zuid-Afrika als thuis

Prijs Euro 17.00